Zorgen voor de ander


Het is Kerst. Kersttijd. Via de media of sociale druk worden mensen aangesproken om iets te doen voor de medemens. Anderen doen dat uit zichzelf en hebben daar geen aanwijzing voor nodig. Er zijn mogelijkheden volop om actief of minder actief te participeren aan het ‘’betere kerstgevoel’’ met aandacht voor de medemens. Van Serious Request tot een duit in het zakje van de collectant van het Leger des Heils of het kopen van een exemplaar van de daklozenkrant. En in Rotterdam worden de alleenstaande ouderen door vrijwilligers bezocht.

Er zijn ook vrijwilligers die het hele jaar door klaar staan voor een ander. Zonder die inzet zouden bijvoorbeeld veel sportverenigingen in elkaar storten.

Er is ook een sector waar het Zorgen voor de Ander een principe is om samen een professioneel doel te bereiken.

Zorgen voor elkaarHet is een sector die wellicht weinig aan kerst doet denken: Het leger. Immers, als een soldaat er bijvoorbeeld niet voor zorgt dat zijn buddy heeft kunnen slapen, dan kan zijn buddy een gevaar vormen voor zijn hele team. Is dat dus ook eigenbelang? Ja, maar het is het eigenbelang van de hele groep.

Zorgen voor de ander is een van die typische ongeschreven regels die teams in de krijgsmacht zo sterk en zo hecht maken. Elke militaire eenheid heeft, vaak is dat de sergeant-majoor, een hogere onderofficier, een functionaris die zich specifiek bezighoudt met het wel en wee van de troepen. En er zijn ook ‘’geschreven’’ regels. Zo is er bij een missie of aan boord meestal een geestelijk verzorger mee, religieus of een humanist. Bij grotere eenheden ook een psycholoog. Zo kent de krijgsmacht in feite een heel ‘’zorgsysteem’’, wat erop is gericht om de leden van de groep bij te staan bij een knak-momentje, of bij een zwaarder op het moreel drukkende gebeurtenis.

Waarom zijn er zo weinig civiele sectoren met een zorgsysteem? Over vergelijkingen met het leger wordt vaak gezegd dat die mank gaan omdat er in het bedrijfsleven geen levens op het spel staan. Dat is nog maar de vraag. Want het bestaan en het voortbestaan van individu en organisatie staat wel degelijk op het spel! Zonder dat men dat beseft.

Er is een voortdurende spanning tussen het belang van het individu en de organisatie. De eenling en de groep. We willen graag bij een groep horen, tegelijk koesteren we onze individualiteit. Het vinden van en vormgeven aan de juiste balans hierin lijkt lastig. In veel gevallen prevaleert het individualisme. Dat neemt bizarre vormen aan. Kinderen worden als heel vroeg gestimuleerd om als individu het beste uit zichzelf te halen. Maar dat kan doorschieten. Zo is onlangs bekend geworden dat meerlingen weer bij elkaar in de klas mogen zitten. Uit onderzoek (!) blijkt dat het toch beter is om meerlingen bij elkaar te houden omdat ze dan beter presteren dan apart, terwijl men aannam (!) dat omgekeerde het geval zou zijn.

Gezond wedijveren om betere prestaties, daar is niets mis mee. Maar competitie kan in organisaties ook ongezonde vormen aannemen. Competitie vind niet slechts tussen bedrijven plaats, maar vooral ook binnen bedrijven, al lijkt dat vaak verborgen. Werknemers worden doorgaans afgerekend op individuele prestaties en veel minder op teamprestaties. Alleen in kleinere bedrijven en familiebedrijven, zien we een sterkere hechting en iets wat lijkt op een zorgsysteem. Daar gelden de wetten van de stam nog wel en is er een beter saamhorigheidsgevoel, ook als het lastiger wordt. Daar zijn mensen vaker iets in het belang van de groep te doen of om salaris in te leveren in het belang van de groep, de stam.

Veel organisaties in de zorg en ook in het onderwijs zijn zo druk met het leveren van de taak en het draaiende houden van de processen dat velen het niet kunnen bijbenen en er aan onderdoor dreigen te gaan. Verzuim, verloop, stress, slechte motivatie, de symptomen zijn bekend. Inmiddels proberen veel onderwijsorganisaties de menselijke maat terug te brengen tot overzichtelijke eenheden waar mensen zich weer gekend en thuis voelen.

Nog steeds blijkt dat goede en hechte teams de basis vormen voor sterke organisaties waar mensen zich zeer betrokken en gehecht voelen en waar er simpelweg beter wordt gepresteerd. Voorwaarde: De top moet wel het juiste voorbeeld geven.

Hoe moet het dan wel?

Boek - Teams door het vuur

Klik hier om het boek te bestellen

Het is nu 4 jaar geleden dat het boek “Teams door het vuur”, 9 krijgsmachtlessen voor managers’’ uitkwam. Het heeft zijn weg gevonden in veel organisaties. Er is inderdaad van geleerd. Toch merkte ik dat er iets aan ontbrak. Het boek geeft op managementniveau wel aan welke lessen er zijn te trekken uit hoe de krijgsmacht omgaat met teams, maar je wordt als individu of als lezer onvoldoende aangemoedigd om zelf in directe actie te komen. Vaak wordt er afgewacht tot de manager of de leiding in actie komt. Terwijl een goed team net zo goed begint met de instelling en de overtuigingen van de teamleden. Waar leer je nu een goed teamlid te zijn? Op school? De sportclub? Een opleiding of training? Of bij een organisatie die er haar corebusiness van heeft gemaakt? Het leger.

Daarom worden de 9 lessen nu aangevuld met “Jouw 9 bronnen voor elk team” Een ervan is de persoonlijke versie van “Let op elkaar” (hoofdstuk 2), die is vertaald naar “Zorg voor de ander”.

Let op elkaar, betekent dat je in teamverband elkaar aanvult, dat je in staat bent om elkaars rol over te nemen of kunt bijspringen als de ander teveel werk op zijn bordje heeft liggen. Maar er gaat iets aan vooraf, en dat is Zorg voor de ander.

Zorg voor de ander is de instelling dat je oprecht bent betrokken bij de situatie van de ander, niet alleen de werksituatie maar vooral ook de persoonlijke situatie. Waarom? Omdat het team sterker is dan de individu. Je hebt elkaar nodig, al beseffen we dat niet altijd even goed.

Wij hebben in veel opzichten het privé domein zo erg privé gemaakt dat we het als twee volstrekt gescheiden werelden zijn gaan beschouwen. Het is je verdiepen in wat de ander nodig heeft om te kunnen presteren en betrokken te blijven en zijn. Het komt aan op sterke empathische en sociale vaardigheden. Coachvaardigheden zijn mooi, maar vaak al te zeer gericht op de werksituatie en minder op de persoonlijke situatie want dat is privé en schermen we af.

Zorg voor de ander is als manager eerst aan de ander denken, voordat je je eigen belangen veilig stelt.

Het is meer dan het jaarlijkse kerstpakket.

In een volgend artikel meer over de volledige lijst van “Jouw 9 bronnen voor elk team” In 2016 zal de Maurits Academie hier aandacht aan geven in workshops en seminars.

Fijne kerst.